Bản sắc dân tộc người Mông ở Việt Nam

Là một dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, dân tộc Mông (Hmôngz) có hơn 80 vạn người, đứng hàng thứ 8, chiếm 1% so với dân số chung của cả nước. Dân tộc Mông có 5 ngành chính là Mông Trắng (Hmôngz Đơưz); Mông Hoa (Hmôngz Lênhk); Mông Đỏ (Hmôngz Siz); Mông Đen (Mông Đuz) và Mông Xanh (Mông Sua). Dân tộc Mông cư trú trên địa bàn 16 tỉnh trong cả nước, trong đó 6 tỉnh có đông người Mông cư trú nhất là: Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Sơn La, Yên Bái, Cao Bằng và Điện Biên. Còn lại hơn 10 tỉnh khác như: Bắc Kạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Hoà Bình, Thanh Hoá, Nghệ An, Gia Lai, Lâm Đồng và Lạng Sơn đều có cư dân Mông.

Trong số hơn 77 huyện thị có người Mông cư trú thì có 12 huyện thị người Mông chiếm tới 50% dân số trở lên. Tỉnh Hà Giang có 10 huyện thì đều có dân tộc Mông, tỷ lệ dân cư Mông trong 4 huyện vùng cao núi đá của tỉnh Hà Giang như sau: Đồng Văn 90%; Mèo Vạc 77,7%; Yên Minh 54% và Quản Bạ 58%. Tỉnh Lào Cai có 9 huyện thành phố thì đều có cư dân Mông mà đông nhất là Bắc Hà 64%, tiếp đến là huyện Sa Pa 51,6%. Bảy trong số chín huyện thị của tỉnh Lai Châu (cũ) có cư dân Mông trong đó huyện Tủa Chùa chiếm 71%, huyện Sình Hồ 75%. Tỉnh Sơn La có 9 huyện trong 10 huyện thị có cư dân Mông, huyện Bắc Yên trên 90% là cư dân Mông. Tỉnh Yên Bái thì 7 trong số 8 huyện thị có cư dân Mông mà đông nhất là hai huyện Mù Căng Chải 71%, huyện Trạm Tấu 73%. Tỉnh Thanh Hoá 3 huyện có cư dân Mông là Mường Lát, Quan Hoá và Quan Sơn. Tỉnh Nghệ An có 3 huyện có người Mông là: Kỳ Sơn, Quế Phong và Quỳ Hợp. Tỉnh Bắc Kạn có 8 huyện thị trong đó 7 huyện có người Mông sinh sống. Người Mông Bắc Kạn di cư từ Cao Bằng, Yên Bái, Hà Giang xuống và có nhiều nhánh như: Mông Đơ (Mông Trắng), Mông Sí (Mông Đỏ), Mông Đú (Mông Đen), Mông Súa (Mông Mán).

Về đặc điểm kinh tế của người dân tộc Mông: Do cư trú chủ yếu trên những vùng núi của các cao nguyên: Đồng Văn, Bắc Hà, Than Uyên, Phong Thổ và Mộc Châu dọc theo biên giới Việt – Trung, Vịêt – Lào hoặc một số vùng sâu, vùng xa hẻo lánh của các miền núi, trung du nội địa, kinh tế của dân tộc Mông chậm phát triển. Với nền kinh tế độc canh một vụ, phụ thuộc thiên nhiên, năng suất cây trồng vật nuôi thấp, đa phần đồng bào Mông lâm vào cảnh đói nghèo triền miên. Thực trạng kinh tế này của dân tộc Mông nói riêng và của đồng bào các dân tộc thiểu số sống ở vùng cao nói chung đã được cảnh báo từ thập kỷ 70 của thế kỷ XX. Đầu thập kỷ 90, với những quyết sách mới, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra các chương trình dự án nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế miền núi vùng cao,  bước đầu tạo được một số khởi sắc về kinh tế từ cây công nghiệp, cây ăn quả, cây dược liệu và chăn nuôi gia súc… Song sự khởi sắc kinh tế đó còn đang trong phạm vi hẹp và chưa ổn định. Nền kinh tế tiểu nông manh mún tự túc tự cấp cùng với điều kiện tự nhiên ngày càng khắc nghiệt đã khiến đời sống của đại bộ phận người Mông trở nên rất khó khăn.

Về đặc điểm xã hội của người dân tộc Mông: Dân tộc Mông là một dân tộc thông minh, dũng cảm, cần cù, hiếu học, trọng tín nghĩa, có bề dày truyền thống đoàn kết gắn bó trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Trải dài theo năm tháng, người dân tộc Mông đã đóng góp sức người, sức của trong quá trình đấu tranh dựng nước, giữ nước và xây dựng Tổ quốc. Giai đoạn cách mạng dân tộc dân chủ, nhiều vùng cư trú của dân tộc Mông là căn cứ cách mạng và kháng chiến.

Tuỳ thuộc vào điều kiện địa hình, dân tộc Mông thường sống quần tụ thành từng thôn bản từ vài ba đến vài chục nóc nhà, thậm chí đến hàng trăm nóc nhà của nhiều dòng họ. Dân tộc Mông ở nhà trệt, thường là cột kê, ba gian hai trái; có nơi làm nhà trình tường như vùng Hà Giang, Lào Cai; có nơi làm nhà thưng ván như vùng Lai Châu, Sơn La, Yên Bái, Hoà Bình, Thanh Hoá và Nghệ An, Bắc Kạn.

Là một trong ba dân tộc có dân số lớn sinh sống tại Điện Biên, đồng bào dân tộc Mông được chia thành 5 nhóm chính: Mông Đơ, Mông Lềnh, Mông Si, Mông Đu, Mông Sua.
Thiếu nữ người Mông ở vùng cao tỉnh Điện Biên vui chơi trong ngày Tết.
Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
Người Mông thường cư trú ở những vùng núi cao, nguồn sống chính là làm nương rẫy, trồng ngô, trồng lúa và họ còn nổi tiếng về tài nghề rèn đúc. Văn hóa của đồng bào dân tộc Mông rất phong phú và đa dạng: tập quán hôn nhân tự do kén chọn bạn đời (tục cướp vợ); người cùng dòng họ không được lấy nhau; họ thường ăn Tết sớm hơn ngày Tết cổ truyền của dân tộc; trong những ngày Tết, bà con các bản làng lại tập trung tại những khoảng đất trống, rộng để vui chơi, múa hát, ném pao, múa khèn…
Các thiếu nữ dân tộc Mông vui chơi ngày Tết ở bản Háng Pu Xi, xã Phì Nhừ, huyện Điện Biên Đông. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
Những thiếu nữ, chàng trai người Mông ở vùng cao tỉnh Điện Biên.
Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
 Những thiếu nữ dân tộc Mông ở vùng cao tỉnh Điện Biên.
Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVTN
Những thiếu nữ dân tộc Mông tại Điện Biên may những bộ áo mới chuẩn bị đón Tết. Ảnh: Phan Tuấn Anh – TTXVN
Loading Facebook Comments ...